dzisiaj jest: 17 sierpnia 2018. imieniny: Anita, Julianna, Jacek
 
Artykuły

Niech żyją teksty! Czytanie Norwida.

  W najbliższy piątek 13 kwietnia o godzinie 10  zapraszamydo Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie na „Niech żyją teksty! Czytanie Norwida”. Będzie to czwarta edycja  imprezy zgodna z przyjętą formułą:przeczytać teksty znanego twórcy, który odwiedził Czarnolas,   najlepiej jeśli napisał utwory związane z regionem,  zaakcentował ważność  postać Jana Kochanowskiego.

 

Cyprian Norwid  odwiedził Czarnolas podczas podróży z Władysławem Wężykiem w maju 1842 roku (cztery lata wcześniej sąsiadująca z Czarnolasem Garbatka należała do  dobrze znanego Norwidowi literackiego małżeństwaPauliny i Augusta Wilkońskich).Znał poezję Jana Kochanowskiego na pamięć,  w swoich dziełach nawiązywał do Kochanowskiego i piękna polskiego języka literackiego spod czarnoleskiej lipy. Był autorem pomnika Kochanowskiego, który wedle planów miał stanąć w Krakowie czy  okolicach Krakowa.

 

 Grupa Teatralna „Elektra”z Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych im. Jana Kochanowskiego w Garbatce- Letniskuzamierza przeczytać utwory Cypriana Norwida:

 

I

1. „Modlitwa”,  „Za wstęp (Ogólniki)”, „Język – ojczysty”. 2. List C. Norwida do J. Łuszczewskiej, Paryż, 1871 (fragm.), „Epos – nasza”, „Tajemnica Lorda Singelworth”. 3. „Czarne kwiaty” (fragm. o J. Słowackim i A. Mickiewiczu), List C. K. Norwida do B. Zaleskiego, II? 1868 i do A. Cieszkowskiego, VII 1868 (fragm.), „Coś ty Atenom zrobił, Sokratesie”. 4. „Klaskaniem mając obrzękłe prawice…”, „Laur dojrzały”, „Ciemność”, Listy F. Chopina do D. Potockiej (fragm.), „Promethidion. Rzecz w dwóch dialogach z epilogiem (Bogumił. Dialog, w którym  jest rzecz o sztuce i stanowisku sztuki)”, „Nekrolog (Fryderyka Chopina)”,Pamiętnik podróżny” (fragm.), „Czarne kwiaty” (fragm. o F. Chopinie), „Fortepian Szopena”.

 

II

1. Wspomnienia W. Mickiewicza o  C. Norwidzie, 1917, List C. Norwida do J. Kuczyńskiej, VIII 1862 i do  M. Kleczkowskiego (fragm.), „Archeologia”, „Czułość”, „Italiam! Italiam!”, „Daj mi wstążkę błękitną…”, „Jak”, „Marmur – biały”, „Trzy strofki”, „Moja piosnka (I)”, „W Weronie”. 2. „Przeszłość”, „Fatum”,  „Pielgrzym”, „Ty mnie do pieśni pokornej nie wołaj...”, „Czemu nie w chórze?”, „Źródło”, „Sfinks”,  „Powiedz im, że duch odbrzmiał myśli wiecznej”, „Na ofiarowane sobie kwiaty”,„Śmierć”,  „Kółko”, „Vanitas”, „Żydowie polscy”, „Epizod”, „Bema pamięci żałobny – rapsod”. 3. „Stolica”, „Larwa”, „Próby”. 4. „Moja piosnka (II)”, „Moja ojczyzna”, „Wieś”, „Wspomnienie wioski”, „A Dorio ad Phrygium” (fragm.), „Do Nikodema Biernackiego”, „Rzecz o wolności słowa” (fragm. XIII), „Dumanie”, „Marzenie (Fantazja)”, „Siła ich (fraszka)”, „Fraszka (!)”, „Fraszka (!)”, „Święty – pokój”.

 

Próbie czytanej towarzyszyć będzie  ze słowem wstępnym gość specjalny Wiesław Rzońca,profesor doktor habilitowany UW, literaturoznawca (specjalista w epokach romantyzmu i modernizmu), autor książek: „Norwid –poeta pisma” (1995), „Witkacy– Norwid. Projekt komparatystyki dekonstrukcjonistycznej” (1998), „Norwid a romantyzm polski”(2005), „Symbol w dziele Cypriana Norwida (2010, red. tomu zbiorowego), „Premodernizm Norwida– na tle symbolizmu literackiego drugiej połowy XIX wieku” (2014).

 

„Czytanie Norwida” wzbogaci,  podobnie jak na „Czytaniu Wilkońskiej” w 2014 roku,  koncert skrzypcowy Malwiny Skoczylas  z Garbatki- Letniska (uczennicy  LO im. T. Chałubińskiego w Radomiu i radomskiej  Szkoły Muzycznej II stopnia).

 

„Czytać to znaczy czytać raz jeszcze” - twierdził Georges Poulet.

Literatura żyje, kiedy jest czytana, a prawdziwie żyjąc, poszerza przestrzeń istnienia. Taki kontakt jest zawsze zwrotny. I oto Norwid powrócił do Czarnolasu, a  czarnoleska przestrzeń  wypełni się  jego słowami.

Niech żyją teksty!

 

 

********************************************************************

 

Przypomnijmy, że „Niech żyją teksty!” zainaugurowała  popularyzacja prozy Pauliny Wilkońskiej. „Pani Paulina”, jak o romantycznej powieściopisarce, dawnej właścicielce Garbatki, mówił 27 marca 2014 roku na „Niech żyją teksty! Czytanie Wilkońskiej” Janusz Odrowąż-Pieniążek (historyk literatury, pisarz, wieloletni dyrektor Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, właściciel pałacu Przeździeckich w Policznie), w Czarnolesie była w pierwszej połowie XIX wieku  i o Czarnolesie również napisała w  odczytanych fragmentach – wydanych w roku jej śmierci „Moich wspomnieniach o życiu towarzyskiem na prowincyi w Kongresówce” (Poznań 1875).

Drugie „Niech żyją teksty!” dotyczyły głośnej lektury fragmentów „Podróży do Polski” i całego opowiadania „Kościół w Skaryszewie” Jarosława Iwaszkiewicza. Podobnie do  Wilkońskiej, pisarz ze Stawiska  był obecny w  Czarnolasie  – 16 września 1961 roku na otwarciu Muzeum Jana Kochanowskiego. 27 marca 2015 roku opowiadał o nim Radosław Romaniuk,  pisarz, publicysta, edytor, doktor nauk humanistycznych, literaturoznawca zajmujący się  życiem i twórczością Iwaszkiewicza, autor  jego dwutomowej biografii Inne życie.

Trzecie „Niech żyją teksty!” z okazji 90. rocznicy urodzin Leszka Kołakowskiego skupiły się prezentacji adaptacji twórczości autora „Horroru metafizycznego”. Bo Leszek Kołakowski w Garbatce mieszkał w czasie okupacji. Z Garbatki pojechał wtedy do Czarnolasu na  pożyczonym od kogoś rowerze. Wielokrotnie odnosił się do twórczości Jana z Czarnolasu,  najbliższej okolicy, Kielecczyzny – nazywał ją „obszarem ważnym w historii Polski”, „ziemiami Jana Kochanowskiego i Stefana Żeromskiego”, bo tu „żyły polska kultura, polski język”.

W „128 bardzo ładnych wierszach stworzonych przez sześćdziesięcioro ośmioro poetek i poetów polskich(Wydawnictwo „Znak”, Kraków 2003), w „ułożonym sobie zbiorze polskich utworów poetyckich, kierując się prywatnym upodobaniem” –  jak zaznaczył we wstępie Leszek Kołakowski wybrał  między innymi dwa utwory poetyckie Bolesława Leśmiana i Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, cztery Leopolda Staffa i Cypriana Kamila Norwida pięć „bardzo ładnych wierszy stworzonych przez” Jana Kochanowskiego. Na początku „Części Pierwszej. O umieraniu i umarłych” –  „Tren XIII”, „Części Drugiej. O kochaniu i rozstaniu”–„Pieśń IX” i „Pieśń XI”,„Części Czwartej. O Bogu, o wierze i o Chrystusie” – „Modlitwa o deszcz” i „Psalm 122”.

Łącząc Kochanowskiego – patrona  garbackiego Zespołu Szkół Ponadgimnazjalnych z Kołakowskim, Grupa Teatralna „Elektra” rozpoczęła „Niech żyją teksty! Czytanie Kołakowskiego” od recytacji wymienionych wierszy Jana z Czarnolasu.

Następnie sala wypełniła się słowami z „Jak szukaliśmy Lailonii”, „Czerwonej łaty” (z „13 bajek z królestwa Lailonii dla dużych i małych”),  „Bajki syryjskiej o wróblu i łasiczce”, „Bajki koptyjskiej o wężu logiku”, „Bajki perskiej o sprzedawcy osła” („Trzy bajki o identyczności”), „Joba czyli Antynomii cnoty” (z „Klucza niebieskiego albo Opowieści budujących z historii świętej zebranych ku pouczeniu i przestrodze”), „Modlitwy Heloizy, kochanki Piotra Abelarda, kanonika i teologa” (z „Rozmów z diabłem”).

Próby czytanej  słuchał  gość specjalny Wiesław Chudoba, matematyk, doktor filozofii, znawca życia i twórczości Leszka Kołakowskiego, przewodniczący Oddziału Polskiego Towarzystwa Filozoficznego w Radomiu, autor obszernego kalendarium „Leszek Kołakowski. Kronika życia i dzieła” (IFIS PAN, Warszawa 2014). Powiedział o znaczeniu Kołakowskiego, wyświetlił  slajdy  z cennymi i ciekawymi dokumentami, ilustrującymi biografię autora „Bajek różnych”.

 

 (Plakat: Igor Dziedzicki).